Ο Γλυπτός Διάκοσμος και το Τέμπλο

Το εντοιχισμένο ηλιακό ρολόι του ιερού ναού

Οι τεράστιες επιφάνειες του ναού διακόπτονται από διακοσμητικές ταινίες ή γείσα. Εξωτερικά παρατηρούνται τρεις, ενώ εσωτερικά δύο σειρές από μαρμάρινα γείσα, πλούσιας γλυπτής διακόσμησης και διατρέχουν όλο το ναό. Υπάρχουν επίσης και ορισμένα μαρμάρινα γλυπτά, κυρίως στο εξωτερικό του ναού, τα οποία δεν είναι παρατεταγμένα σε σειρές, αλλά στέκονται αυτόνομα. Ένα από αυτά τα γλυπτά αποτελεί το ηλιακό ρολόι που είναι εντοιχισμένο στην νότια πλευρά του κυρίως ναού και υποδεικνύει την ώρα με μεγάλη ακρίβεια.  Λόγω της τεχνοτροπίας των γλυπτών αυτών, πιθανολογείται πως πολλά από αυτά τοποθετήθηκαν πρώτα στον παλαιοχριστιανικό ναό και ξαναχρησιμοποιήθηκαν τον ένατο(9ο) μ.Χ. αιώνα στην οικοδόμηση αυτής της εκκλησίας. Αναλυτικά περιγράφει το γλυπτό αυτό διάκοσμο της Παναγίας ο τότε Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας και σημερινός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμος:

Τμήμα του μεσαίου εξωτερικού γείσου στην νότια πλευρά του ναού

«Μεγάλη εντύπωση προκαλεί ο γλυπτός διάκοσμος του ναού, εκτελεσμένος σε μια πλούσια ποικιλία θεμάτων και ιδιαίτερη τεχνική. Τα θέματα είναι παρμένα από την παλαιοχριστιανική παράδοση, που συνεχίζει ως επί το πλείστον την ελληνική, και από τον κόσμο της Ανατολής, δηλαδή την αραβική με περσική και αιγυπτιακή επίδραση. Βρισκόμαστε στον 9ο μ.Χ. αιώνα, που η βυζαντινή αυλή δείχνει κάποια προτίμηση στην αραβική τέχνη. Είναι η εποχή κατά την οποία ανταλλάσσονται μεταξύ των δύο κόσμων τεχνίτες και υπάρχει μεταξύ των δύο λαών ζωντανή επαφή και εμπορική επικοινωνία.

Έτσι, όλες οι παραστάσεις των διακοσμητικών ταινιών στο εσωτερικό και στο εξωτερικό του ναού, η ανατολική του όψη, το παλιό του τέμπλο και τα άλλα εντοιχισμένα γλυπτά διαπνέονται από αυτό το πνεύμα.

Τμήμα του κάτω εξωτερικού γείσου στη βόρεια πλευρά του ναού

Πολλά από τα γλυπτά αυτά διατηρήθηκαν στη θέση τους, άλλα είναι εντοιχισμένα σε διάφορα μέρη του κτιριακού συγκροτήματος και άλλα είναι συγκεντρωμένα στα παρακείμενα κελιά. Μερικά από αυτά κοσμούνται με γεωμετρικά θέματα, δηλαδή κύκλους που εφάπτονται ή σχηματίζουν τετράφυλλα με σταυρόσχημο κόσμημα στη μέση. Μια ένδειξη καμπύλης στο σχήμα τους, οδηγεί στη σκέψη ότι αυτά κάποτε αποτελούσαν την ταινία που περιέτρεχε εξωτερικά τον τρούλο. Ένα άλλο μεγάλο μέρος κοσμείται με φύλλα σε σχήμα λύρας και κισσού και στο κέντρο υπάρχουν τρεις σταυροί, που περιβάλλονται με όμοια φύλλα κισσού. Τούτο προέρχεται από το κάτω γείσο του εσωτερικού του ναού.

Πολλά γλυπτά έχουν την συνηθισμένη διακόσμηση από έλικες, άνθη και φύλλα δάφνης ή μέσα σε δύο σειρές αστραγάλων πεντάφυλλα ανθέμια που περικλείονται σε κύκλους.

Κάτω Εσωτερικό Γείσο_01

Τμήμα του κάτω εσωτερικού γείσου στον κυρίως ναό

Το πάνω εσωτερικό γείσο της αψίδας του ιερού κοσμείται με διπλή σειρά από άνθη και έλικες, ενώ το δεύτερο είναι απλούστερο και κοσμείται με το συνηθισμένο θέμα της κληματίδας με φύλλα και σταφύλια, ανάμεσα στα οποία υπάρχουν πτηνά. Το ίδιο ακριβώς θέμα αναπτύσσεται στα μαρμάρινα δοκάρια που σχηματίζουν τα πρόπυλα του νάρθηκα. Αλλού, μέσα σε κάμπο που υποδηλώνεται με φύλλα κισσού, βόσκουν πτηνά, μάλλον σχηματοποιημένα παγώνια, εκατέρωθεν σταυρού, που περικλείεται με φύλλα κισσού.

Τμήμα από την εξωτερική ανατολική κόγχη του ιερού

Στην ανατολική όψη του ναού, στις δύο πλευρές του παραθύρου της κεντρικής κόγχης, υπάρχει μία ζώνη, που η επιφάνειά της κοσμείται με ανάγλυφους κύκλους, μικρούς και μεγάλους, οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους. Μέσα στους κύκλους εικονίζονται πολύφυλλοι ρόδακες, κλάδοι φυτών, διάφορα κοσμήματα και κυρίως φανταστικά ζώα και πτηνά, όπως λιοντάρια, γρύπες και γρυπολέοντες. Παρόμοια διακόσμηση είχε και το παλιό τέμπλο.»

Και συνεχίζει ο Μακαριώτατος, ο οποίος υπεραγαπά το ναό της Μεγαλόχαρης, αναφερόμενος στο παλιό μαρμάρινο τέμπλο της εκκλησίας:

Κιονόκρανο από παράθυρο στη βόρεια πλευρά

«Όπως είναι γνωστό, το επιστύλιο στηριζόταν σε κιονίσκους και τα κάτω μέρη φράζονταν με θωράκια. Από τα μέρη του τέμπλου σώθηκαν αρκετά και κοσμούνται με φυτικά θέματα, ζώα, πραγματικά ή φανταστικά, σταυρούς και γεωμετρικά σχήματα. Επίσης σώθηκαν αρκετά θωράκια εντοιχισμένα σήμερα σε διάφορα μέρη, τα οποία κοσμούνται με το χαρακτηριστικό σταυρό της παλαιοχριστιανικής εποχής και το σχηματοποιημένο δάσος, μέσα στο οποίο πετούν τα πτηνά.»

Λεπτομέρεια από το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού

Στη θέση του παλιού μαρμάρινου τέμπλου και μέχρι τον εμπρησμό της εκκλησίας το Δεκέμβριο του 1995, υψωνόταν ένα θαυμάσιο χειροποίητο ξυλόγλυπτο τέμπλο με ωραίες παραστάσεις και το οποίο χρονολογείται στις αρχές του δεκάτου-ενάτου (19ου) αιώνα, ενώ τα τέμπλα που κοσμούσαν τα παρεκκλήσια του Αποστόλου Πέτρου και Αποστόλου Παύλου είναι μεταγενέστερα. Τα αξιολογότερα μέρη του τέμπλου αυτού είναι ο Εσταυρωμένος με την Παναγία και τον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο, τα δύο περιστέρια και οι ξυλόγλυπτοι επιχρυσωμένοι δράκοντες με την παράσταση του Αγίου Μανδηλίου ανάμεσά τους. Το τέμπλο αυτό, μετά τον εμπρησμό, βρίσκεται υπό συντήρηση και όταν αποκατασταθεί πλήρως αναμένεται να επανατοποθετηθεί στη θέση του. Ταυτόχρονα γίνεται μια προσπάθεια αποκατάστασης και του πρώτου μαρμάρινου τέμπλου της εκκλησίας.

_______________________________________________________________________
Επιστροφή Σε:                                                                                                    Συνέχεια Σε:
Οι Επιγραφές του Ναού                                            Οι Τοιχογραφίες και Εικόνες του Ναού
_______________________________________________________________________

..............................................................................................................................................................
Μοιραστείτε το

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *